Gündem maddeleri olarak yoğun bir hafta beklenmekte

Avrupa Birliği (EU) zirvesi için Brüksel’de bulunan Almanya Başbakanı Merkel, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve İtalya Başbakanı Conte, Libya’daki gelişmeleri değerlendirmek üzere üçlü toplantı gerçekleştirdi. Görüşmenin ardından yayınlanan ortak bildiride, Libya’daki iç savaşa müdahalede bulunan dış güçlere hitaben, “(Libya’ya uygulanan) silah ambargosunun deniz, kara ve hava yolu ile delinmeye devam edilmesi halinde, yaptırım uygulama seçeneğini açık tutuyoruz” denildi. Açıklamada ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) tarafından alınan silah ambargosu kararı hatırlatılarak, “Libya’da artan askeri gerilim ve çatışma riskinin artmasından ciddi endişe duyulduğu” da ifade edildi. Söz konusu bildiride herhangi bir ülkenin adı geçmiyor ancak uluslararası toplumda silah ambargosunun özellikle Türkiye ve Rusya tarafından sürekli ihlal ettiği üzerinde duruluyor.

Rusya, güneybatı kanadı ağırlıklı olmak üzere ülke genelinden askeri unsurların katılımıyla dev bir tatbikat başlattı. Devlet Başkanı Vladimir Putin’in talimatıyla aniden başlatılan ve Salı gününe kadar devam etmesi planlanan tatbikata 150 bin askerin yanı sıra yüzlerce savaş uçağı ve savaş gemileri katılıyor. Tatbikatta ağırlık noktalarını Karadeniz ve Kafkaslar oluşturuyor. Rusya Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada tatbikatların “ciddi terörizm tehlikesinin bulunduğu Rusya’nın güneybatısının güvenliğini sağlama” amacıyla gerçekleştirildiği bildirildi.

ABD savaş gemisi ‘USS Porter’ adlı füze fırkateyni, ‘Sea Breeze 2020’ tatbikatına katılmak için Karadeniz’e açıldı. ABD Donanmasının 6. Filosu basın servisinden yapılan açıklamada, Ukrayna ile ortak gerçekleştirilecek tatbikatın amacının ‘denizde bölgesel istikrarı güçlendirmek’ olduğu belirtildi. Açıklamada, ABD 6. Filosu Komutanı Koramiral Bleck’in şu ifadelerine yer verildi: “Porter’ın Karadeniz’e dönüşü, ABD 6. Filosu ve ABD Donanmasının müttefiklerimize ve NATO ortaklarımıza olan bağlılığını teyit ediyor. Sea Breeze gibi çok uluslu tatbikatlara katılımımız, ABD’nin Avrupa’nın kolektif savunması konusundaki kararlılığının gerçek bir göstergesidir.” Sea Breeze 2020 tatbikatına ABD, Bulgaristan, Fransa, Gürcistan, Norveç, Romanya, İspanya, Türkiye ve Ukrayna’dan 2 bin askeri personelin yanı sıra 27 gemi ve 19 uçak katılıyor. Karadeniz’de Rusya ve ABD’nin tatbikatlarını peş peşe gerçekleştirmesi Azerbaycan ve Ermenistan sınrında yaşanan gelişmelerin ardından bölgedeki tansiyonun gündemde kalmaya devam edeceği yorumlarını beraberinde getirdi.

ABD’nin, petrol endüstrisinin görünümü ve kısa dönem ham petrol üretimine ilişkin gösterge kabul edilen Baker Hughes petrol sondaj kulesi sayısı, 18 hafta üst üste düşüş göstererek 180’e geriledi. Petrol sondaj kulesi sayısı bu hafta 1 adet azaldı.

ABD’de “Covid-19 virüs” hastalığından hayatını kaybedenlerin sayısı, morg ve krematoryumlardaki kapasiteyi zorluyor. Teksas ve Arizona eyaletlerinde yetkililer bu sebepten ötürü morg olarak kullanmak üzere soğutuculu kamyon siparişi verdi. Teksas eyaletinin San Antonio kenti belediye başkanı Nirenberg, “Onları (cesetleri) koyacak yerimiz yok. Bu korkunç bir durum ama gerçek” ifadesini kullandı.

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Borrell, ABD’nin kendi sınırları dışında yaptırım uygulamasının uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti. Borrell, “ABD’nin Avrupa şirketlerine ve çıkarlarına karşı artan yaptırımlarından ve yaptırım tehditlerinden derin endişe duyuyorum. İran, Küba, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve son olarak Kuzey Akım 2 ile TürkAkım projelerinde bu gelişmekte olan eğilime tanık olduk.” değerlendirmesinde bulundu. Borrell, meşru biçimde iş yapan Avrupalı şirketlere üçüncü ülkelerin yaptırımlarına ilkesel olarak karşı çıktığını, Avrupa politikalarını üçüncü ülkelerin belirleyemeyeceğini kaydetti. AB’nin siyasi farklılıklar konusunda diyaloğa açık olduğunu belirten Borrell, yaptırım tehdidinde ise görüşme gerçekleşemeyeceğini ifade etti.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Guterres, “2. Dünya Savaşı’ndan beri en büyük küresel ekonomik kriz ve gelirlerde 1870’den beri en büyük çöküşle karşı karşıyayız. 100 milyon kişi daha aşırı derecede yoksulluğa sürüklenebilir ve kıtlık, tarihi oranlara çıkabilir.” uyarısında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, Rus doğal gazının Avrupa’ya taşınmasını öngören Kuzey Akım 2 ve TürkAkım projelerinde yer almalarına karşın yaptırıma tabi tutulmayan bazı şirketlere tanınan bu muafiyetin kaldırılacağını açıkladı. Bu karar, artık söz konusu projelerde yer alan tüm şirketlerin ABD’nin Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında ekonomik ve mali cezalara çarptırılabileceği anlamına geliyor. Konuya ilişkin açıklamada bulunan ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Fannon, Washington’ın, yaptırımları ihlal edebilecek yatırımların ve tüzel kişiliklerin türlerine ilişkin kriterleri genişlettiğini söyledi. Fannon, ABD’nin bu hamleyle “transatlantik enerji güvenliğini artırmak” istediğini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, gelecek hafta İngiltere ve Danimarka’ya yapacağı ziyaretlerdeki temaslarında bu konuyu gündeme getireceğini açıkladı. Kuzey Akım 2 boru hattının bir bölümüne çevresel kaygılarla karşı çıkan Danimarka, bu itirazını geçen yıl geri çekmişti.

İngiltere’de, insanlar üzerinde ilk denemeleri başarılı olan potansiyel “Covid-19 virüs” aşısı çalışmalarında yeni bir aşamaya geçildi. Imperial College London Üniversitesinden yapılan açıklamada, ilk etapta 15 gönüllü üzerinde yapılan denemelerin başarılı olduğu, yeni aşamada daha fazla gönüllüye aşılama yapılacağı belirtildi. “Aşı”ya yönelik çalışmalara yönelik olumlu gelişmeler salgın kaynaklı oluşan baskıların gündemden kalması tetiklenebilir.

Birleşmiş Milletler (BM) Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu (ECLAC), “Covid-19 virüs” salgınının etkisiyle bölge ülkelerinin ekonomilerinin 2020 %9,1 küçülmesinin beklendiğini bildirdi. Komisyon yayımladığı raporda, küçülmenin, bölge ülkelerinin gayrisafi yurt içi hasılasını (GSYH) 2010 seviyesine gerileteceği, bunun Latin Amerika ekonomisi açısından “kayıp on yıl” anlamına geleceği değerlendirmesinde bulundu. Raporda, 2019 sonunda bölge genelinde ortalama %8,1 olan işsizlik oranının, yıl sonunda %13,5’e çıkacağı, 2019 sonunda 26,1 milyon olan işsiz sayısının 2020 sonunda 44,1 milyon olmasının beklendiği belirtildi.

Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve dünyaya yayılan “Covid-19 virüs” tespit edilen kişi sayısı, Dünya genelinde 15 milyona yaklaştı. “Covid-19 virüs” salgınının merkezi ve en çok can kaybının yaşandığı ülke olmaya devam eden ABD’de, vaka sayılarındaki artış her geçen gün yeni bir rekora imza atıyor. Geçtiğimiz günlerde 24 saatte 78 binin üzerinde yeni vaka tespit edilen ülkede, toplam vaka sayısının ise 3,7 milyona ulaştığı kaydediliyor. Salgında vaka sayılarında görülen artış, ABD’nin eyaletlerindeki normalleşme sürecini de kesintiye uğratıyor. Arizona, California, Colorado, Michigan, Nevada, Delaware, Indiana, North Carolina’nın da aralarında bulunduğu 20 aşkın eyalette, “Covid-19 virüs” vakalarındaki artışı kontrol altına almak amacıyla normalleşme adımlarının yavaşlatıldığı biliniyor.

Son 2 haftada yoğun geçen ekonomik veri akışının ardından görece daha sakin ve sınırlı bir takvim akışı beklenirken, gündemdeki yoğun maddeler fiyatlamalarda geçtiğimiz haftalarda olduğu gibi yeniden hareketli ve volatil bir süreç beklenmekte. “Covid-19 virüs” vakaları ve salgını ana maddelerden biri olmaya devam ederken, Jeopolitik risklere ilişkin gelişmeler artış göstermeye ve giderek bazı konularda salgında daha etkili olma eğiliminde. Salgın ile mücadele kapsamında “Aşı” çalışmalarında kaydedilen olumlu gelişmeler olmasına karşın vaka sayılarındaki artış, ekonomilerde yeniden kapanmaları gündeme getirebilir.

İngiltere Başbakanı Johnson İngiltere’de özel bir gazeteye verdiği röportajda, “Covid-19 virüs” ile mücadele kapsamında ülke çapında ikinci bir toplu karantinaya ihtiyaç olmayacağını belirtti. Johnson, tüm ülkeyi kapsayan karantina uygulamasını “nükleer caydırıcılığa” benzeterek, “Kesinlikle kullanmak istemiyorum ve kullanma durumunda olacağımızı da sanmıyorum.” ifadesini kullandı. Noel’de “büyük ölçüde normale dönmeyi” umduğunu kaydeden Johnson, bundan sonraki süreçte gerek duyulması halinde “yerel düzeyde” karantina kararları alabileceklerini vurguladı.

Uluslararası Para Fonu (IMF), “Covid19 virüs” salgınının etkisiyle ABD ekonomisinin bu yıl %6,6 daralacağını öngördü. “Covid19 virüs” salgınının ABD ekonomisindeki etkilerine işaret edilen açıklamada, “ABD tarihindeki en uzun büyüme “Covid*19 virüs”ün beklenmeyen gelişiyle raydan çıktı.” değerlendirmesinde bulunuldu. Açıklamada, işletmelerin yeniden açılması kararlarının ekonomik maliyeti hafifletmek için dikkatle alınması gerektiği vurgulandı. IMF’nin açıklamasında, “Ekonomiyi onarmak ve faaliyeti pandemi öncesi seviyelere döndürmek uzun bir zaman alacaktır.” ifadesi kullanıldı.

Fitch Ratings Yönetici Direktörü Watson,Fitch Ratings’ın gelişen ülke bankaları hakkındaki raporunda Gelişen Ülke bankaları için en büyük riskin varlık kalitesi olduğunu ve çoğu bankanın pandemideki çöküşe iyi bir tamponla müdahale ettiğini söyledi. Batık kredilerin küresel anlamda çoğu piyasada baş ağrıtacağını da belirten Watson, “Sektör ve banka sayılarına bakacak olursak; pandemi ile alakalı olarak varlık kalitesinin etkilendiğini sayılarda görmek için erken bir dönem. Bu biraz zaman alıyor, aynı zamanda düzenleyicilerin de attığı adımlar var. Şu an biraz daha ödemelerde rahatlık sağlıyorlar ve düzenleyici tarafta bankalara biraz daha esneklik sağlıyorlar. Biz bankaların yılın ikinci yarısında varlık kalitesinde biraz daha kötüleşme rapor edilmesini bekliyoruz. Bu durum 2021 yılına kadar da uzayabilir” dedi. Ayrıca Likidite fazlalığı ile ilgili risk görmediklerini, önceden de bahsedildiği gibi en büyük riski varlık kalitesinde gördüklerini söyleyen Watson, bankaların batık krediler karşında biraz daha zorlanacaklarını söyledi.